An Líonra Sóisialta

Ní rabhas i gcónaí mar seo. Ní rabhas i gcónaí chomh sáite san idirlíon agus atá anois. ‘Sí an Ghaeilge is cúis leis.

Rud a fuaireas amach nuair a d’fhágas an ollscoil: meathann an teanga i do cheann gach lá nach mbíonn deis agat í a úsáid.

Níos luaithe i mbliana, bhí díospóireacht ar na blaganna Gaeilge faoin gceist mhór: cad ‘na thaobh nach bhfuil Gaeilge ag formhór an phobail tréis 13 bliana scolaíochta? Is cuimhin liom go rabhas-sa cáinteach go maith ar an gcóras oideachais.

Ach le tuilleadh machnaimh ar an scéal, sílim nach ar na scoileanna atá an locht in aon chor – ach ar an saol mór-thimpeall. ‘Sí an fhadb ná gurb iad na scoileanna an t-aon áit ina bhfuil Gaeilge.

Ní h-é nach bhfuil Gaeilge á foghlaim ar scoil – ach is beag an fháilte atá roimpi amuigh sa tsaol mór.

Níl slí ná acmhainn agam anseo na fáthanna leis sin a phlé – ach sílim nach bhfuil aon duine nach n-aontódh leis an bhfírinne bhunúsach: ní leor teanga a shealbhú, ní foláir í a chothú chomh maith.

Mar sin, cá bhfaigheann tusa do chuid Gaeilge?

B’fhéidir go n’oibríonn tú le Gaeilge? B’fhéidir gur múinteoir tú, ag múineadh Gaeilge le daltaí ná bainfidh úsáid aisti – mura dtéann siad féin le múinteoireacht. B’fhéidir gur fuinneadh agus gur fáisceadh i bpobal Gaeltachta tú – ach má’s amhlaidh duit, an bhfuil ag éirí leat do bheatha a thuilleamh sa cheantar ‘nar tógadh tú?

Fiú má tá cónaí ort sa Ghaeltacht féin, cad é an teanga a labhrann do chomharsana leat? Cad a labhrann páistí do chomharsan leat?

Cé chomh minic agus a chloistear: “Bhí Gaeilge an-mhaith agam agus mé ag dul ar scoil ach tá sí go léir dearmadta agam anois.”

Seo í an fhírinne lom - agus tá fhios ag éinne atá lasmuigh des na “ciorcail ghaelacha” é: murach Raidio na Gaeltachta ní bheadh aon seans ag cuid againn ár gcuid Gaeilge a choimeád.

Dá bhrí sin, tá cur amach nach beag ag mo leithéidí ar ainmneacha na mbailte fearann agus na bpearsana móra i bparóistí na Gaeltachta, ar na ceisteanna polaitiúla agus ar na scéalta báis.

Ach is áit eachtrannach domsa mar sin féin í an Ghaeltacht agus a cuid eachtraí laethúla. Mar sin, ní cóir go ndéanfaí iontas de go dtéim níos faide fós ar thóir na teanga.

Tagann Casla chugam ar mo raidio. Faighim an méid sin ar mo ríomhaire chomh maith céanna – agus Boston, Nua Eabhrach, San Francisco agus Hawaii chomh maith.

Seo iad pobal scaipthe na Gaeilge. Cuid acu ag iarraidh í a fhoghlaim, cuid eile ag iarraidh gan í a dhearmad. Gach duine acu go díograiseach dícheallach ag tóraíocht na Gaeilge dóibh féin.

Agus ag cuidiú lena chéile. Tá an pobal seo buíoch don a bhfuil curtha ar fáil dóibh, agus baintear an-úsáid as acmhainní maithe ar nós beo.ie, focal.ie, gaelport.com, agus gaeilge.ie. Ach is ar scáth a chéile a mhaireann siad go h-iondúil. Tá gach éinne ina mhúinteoir agus in a fhoghlaimeoir, in a áisitheoir agus ina thaca dá chomh-ghaeilgeoirí. Agus tá gach éinne in fhoilsitheoir chomh maith, ar suíomhanna cosúil le daltai.com, scoilgaeilge.org agus gaeilgenaseachtaine.com.

Agus níl aon chuimhneamh ar an bhfad slí atá idir bhaill an phobail seo. Beannaíonn Seán Burke i Missoula, Montana dom aon uair a chíonn sé ar Windows Messenger go bhfuilim ar-líne. Bíonn comhfhreagras agam go rialta le Keola Donaghy in Hawaii. D’fhás Maidhc aníos i Lios Tuathail, ach labhair sé Gaeilge liomsa ar fón Skype óna theach in Vancouver, áit a bhfuil sé in a chónaí le leathchéad bliain.

Ar cheart dom gan bhacaint leis an idirlíon agus “saol” a fháil? Más ea, is saol gan Ghaeilge a bheidh ann.

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: Sing It Back le Moloko (moloko.co.uk)
• Nascanna Breise:
• Snáth as IrishGaelicTranslator.Com
• BBC Letter to Gaelic Learners
• Gaelcast
• Acht Teanga do Bhundúchasaigh Mheiriceá?

• 
• Agallamh le hEoin Ó Conchúir ó IrishGaelicTranslator.Com.
• Mar a d’fhás an fóram as a phréamhacha i leathanach baile pearsanta Eoin
• Tá 28,000 ball a bhfuil ar a laghad teachtaireacht amháin seolta acu ar IrishGaelicTranslator.Com.
• Is iad na baill a chothaíonn an suíomh, agus a spreagann agus a mhodhnaíonn an cumarsáid air.
• Tagann daoine - b’fhéidir Meiriceánaigh … tá fhios acu go bhfuil sin-seanathair acu as Éirinn. Tagann siad le h-aghaidh aistriúchán ar tattoo, deirimís. Ach i ndiaidh sin feiceann siad go bhfuil pobal ann. Tosnaíonn siad ag caint leis na baill atá ann cheana féin, agus b’fhéidir is ag an bpoinnte sin a thosnaíonn siad ag smaoineamh faoi, b’fhéidir, an teanga a fhoghlaim, rud atá an-mhaith.
• Ceol Podslán: Mr. Lovely le Beth Thornley.



• Nuacht an Líonra, le Fiona Ní Chéirín.
• An bhfuil aithne agat ar eachtrannach ina chonaí in Éirinn a mbeadh suim acu páirt a ghlacadh i gclár teilifíse ar RTE ina bhfoghlaimeoidís an Ghaeilge? Dein teagmháil le Caitríona Nic Giolla Bhríde ag 086 3676694.
• 100ú eagrán de Nuachtlitir Gaelport!
• Seirbhis Ilteanga molta do TG4

Ó iSpeak Hawaiian (podchraoladh nua):

‘Ölelo Hawai’i au.
(I speak Hawaiian).

Being able to say those words could mean the difference between a Hawaiian comfortable with his or her ethnic identity and a Hawaiian with less self-esteem, as Kiaka (Ki-a-ka) Gaughen found when researching his master’s degree thesis at the University of Hawai’i.

“(Research) revealed that Hawaiians who participate in a Hawaiian-language course had a significant increase in self-esteem compared to those Hawaiian students that were not taking Hawaiian-language courses,” said Gaughen, a Hawaiian.

• 
• Tuairiscíonn Fiona Ní Chéirín ar chuid de na suíomhanna idirlín ina mbíonn Gaeilge in úsáid
• Clár Plé Beo
• Tá clár plé Gaeilge ar politics.ie agus ar boards.ie
• Daltaí na Gaeilge
• anlionra.bebo.com
• myspace.com/anlionra
• flickr.com/groups/gaeilge





• Ceol: Kenneth Makuakane, amhrán comhscríofa ag Keola Donaghy. Le caoinchead an úineára.
• Téann cultúr mionlaigh na Gaeilge agus Hawaii i bhfeidhm ar mórchultúr an Bhéarla.
• An tseachtain seo chaite, agus Féile na hAltaithe i Meiriceá, d’fhógair an mórbhlagadóir agus fiontraí gnó Meiriceánach Jason Calacanis go raibh an fearann mahalo.com ceannaithe aige. Ciallaíonn “mahalo”: “Go raibh maith agat”.
• Mahalo, a cháirde!

• 
• Comhrá faoin nGaeilge agus an tIdirlíon, leis an Dochtúr John Walsh, soctheangeolaí in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.
• An Ghaeilge ar Bebo
• Suailcí na h-irise idirlín Beo.ie
• “Tá sé in am do ríomh-thionscnamh mór Gaelainne, dáiríre, a bheith ag cur go mór le líon na suíomhanna dá leithéid a bheadh ann a cheanglódh an pobal fíorúil le chéile”
• Caighdeán na Gaeilge ar an idirlíon. Téacschaint. “Braitheann sé ar an gcomhthéacs.”
• Podchraoladh nua le Mark Bodah: An Baile Ceoil
• Ceol ó Myspace: Zerotoy (agus Mark Bodah!)

• 
• Ábhar cainte na seachtaine seo: An Ghaeilge.
• Comhgháirdeachas le Cumann Carad na Gaeilge! Tá siad ag podchraoladh le bliain! Éist le Gaeilge Nua Eabhrach.
• Ceol Podslán: Download It - Leagan Damhsa, le Clea
• Comórtas na Coicíse: Buaigh dlúthdhiosca Clea
• Cén sloinne atá ar Simon, breitheamh X-Factor?
• Seol an freagra, go dtí eolas@anlionra.com, nó teács 087 2602205 nó, i Meiriceá, glaoigh ar (201) 984 3419.
• Guth an Phobail: ó Dhaidí na Nollag! www.santasvideos.ie
• Teachtaireachtaí Físe ó Dhaidí na Nollag, i nGaeilge, i mBéarla, nó i dTeanga Chomharthaíochta Éireann
• Tá T-Líonra tuillte ag Céhéhí as an mór-chabhair a thug sí lena cuid tráchtaireachtaí an tseachtain seo chaite! GRMA!

‘Sé An Líonra Polaitiúil a bhí faoi chaibidil an tseachtain seo ar an gclár.

Shílfeá go bhfuil an t-idirlíon - agus an bhlagadóireacht ach go h-áirithe - saincheapaithe don ndíospóireacht pholaitiúil. Tá an deis agus an saoirse cainte céanna ag gach aon duine. Tá sé mar a bheadh fóram abhalmhór, nó halla an bhaile – ach níl aon duine fágtha ar lár de bharr go bhfuil siad ar imeall na gcríocha.

Má mheasann tú go dtugtar áird thar cuimse sna meáin traidisiúnta do thuairimí mhuintir Bhaile Átha Cliath 4 - bíodh sé fíor, nó ná bíodh - chífidh tú nach bhfuil aon chóid phoist ar an idirlíon. Go minic ní bhíonn ainmneacha ná sloinnte ach an oiread, ná cultacha éadaí, ná inscne, ná creideamh, ná dath craicinn.

Dár ndóigh, bíonn na h-airíonna sin ag na daoine atá ag díospóireacht ar an idirlíon, agus téann siad i bhfeidhm orthu agus ar a dtuairimí polaitiúla. Ach ní h-iad na rudaí is túisce a fheiceann tú agus tú i mbun cumarsáide leo. An chéad rud a fheiceann tú ná an argóint.

Dar le Mick Fealty, bunaitheoir mór-bhlag polaitiúil Tuaisceart Éireann Slugger O’Toole, is é bua mór a shuímh ná go gcothaíonn sé an plé agus an argóint seo i slí nach bhfuil ar siúl in aon áit eile. Cabhraíonn “cultúr” an tsuímh go mór, go h-áirithe an mana: “Gabh isteach ar an liathróid – chan ar an bhfear!” Ní h-aon iontas go bhfaigheann Slugger O’Toole breis aguis 5,000 cuairteoir in aghaidh an lae.

Tá agallamh fada le Mick le clos i bpodchraoladh an lae inné ar anlionra.com.

Labhraíomar le duine eile de mhuintir Uí Thuathail an tseachtain seo chomh maith! Sin é seanadóir neamhspleách Ollscoil na hÉireann, Joe O’Toole. Tá seisean ag baint úsáid as an líonra sóisialta chun cumarsáid lena “dháilcheantar domhanda”: céimithe na hOllscoile. Ach ní ag blagadóireacht atá sé in aon chor, ach ag podchraoltóireacht. Foilsíonn sé podchraoladh úr gach Aoine faoin dteideal My Week, This Week agus tá sé ar fáil ag an suíomh joeotoole.net.

In eagarfhocal an lae inné sa nuachtán seo deineadh trácht ar an gconspóid faoin méid a dúirt an Seanadóir O’Toole faoi Acht na dTeangacha Oifigiúla. Arsa an t-eagarfhocal:

“Faraoir ní raibh an t-árdán céanna ag Dáithí Mac Cárthaigh, iarrthóir don Seanad agus uachtarán ar Chonradh na Gaeilge, a d’fhéadfadh freagra a thabhairt ar chaint an tSeanadóra ar Nuacht a hAon ar RTÉ inné”

Is cinnte go bhfuil árdán ag an Seanadóir ar mheáin traidisiúnta na tíre seo. Ach nach bhfuil sé suimiúil, mar sin féin, an meas atá á léiriú aige ar na módhanna nua cumarsáide? B’fhéidir go bhfuil ceacht ansin do lucht na Gaeilge, nó d’éinne a bhraitheann go bhfuil siad fágtha ar an ngannchuid ag na mór-mheáin chumarsáide?

Agus olltoghchán na bliana seo chugainn sa deisceart ag teannadh linn, tá iarrachtaí ar leith ar siúl chun súáilcí an líonra sóisialta a chur i bhfeidhm sa stocaireacht. Tá an suíomh irishelection.com ag dul ó neart go neart, leis na céadta alt ó breis agus leathchéad blagadóir atá ag glacadh páirte ann. Agus tá smaoineamh nua ag Simon McGarr ó tuppenceworth.ie: comórtas “viral video” a chur chun chinn d’fhonn daoine a spreagadh chun a gcuid físeanna stocaireachta féin a dhéanamh agus a scaipeadh ar leithéidí youtube.com.

‘Sí an aidhm ar chóir a bheith ag na físeáin seo ná go mbeidís chomh taitneamhach suimíúil agus go scaipfí “ar nós víris” iad - agus a dteachtaireachtaí polaitiúla in éineacht leo.

Buíochas le Dia agus Michael Dí, níl aon easpa scileanna teilifíse i measc lucht na Gaeilge sa tír seo anois. Meas tú an dtabharfaidh éinne an dúshlán chun cás na Gaeilge agus Acht na dTeangacha a chur chun cinn go cliste, cumasach i bhfíseán víreasach?

• Rogha Ceoil Phodchraolta na Seachtaine: I Do le Rob Costlow (www.robcostlow.com)
• Comórtas na Seachtaine: Buaigh dlúthdhiosca Clea
• Cén sloinne atá ar Simon, breitheamh X-Factor?
• Seol an freagra, go dtí eolas@anlionra.com, nó teács 087 2602205 nó, i Meiriceá, glaoigh ar (201) 984 3419.

• 
• Agallamh le Mick Fealty ó sluggerotoole.com.
• Is é Slugger O’Toole príomh-bhlag polaitiúil Tuaisceart Éireann.
• Faigheann sé breis agus 5,000 cuairteoir gach lá.
• “Gabh isteach ar an liathróid - ní ar an bhfear”
• Nuacht an Líonra, le Fiona Ní Chéirín.

• 
• Agallamh le Ciarán Quinn ó guthanphobail.net.
• Tá torthaí vótála na sean-thoghchán léirithe ar a shuíomh: mionsonraí gach comhaireamh sna dáilcheantracha éagsúla.
• Tá inneall réamhaithris aige. Cuir isteach torthaí na pobalbhreithe is déanaí go gchífidh tú an toradh a d’fhéadfadh a bheith ag an tacaíocht sin ar chomhshuíomh na Dála.
• Buíochas le Focal.ie a thug an téarmaíocht cheart dom! Ionadaíocht Chionmhar, Aonvóta Inaistrithe.
• Ceol Podslán: Sound Scientist le Bill

• 
• Agallamh le Joe O’Toole, Seanadóir agus Podchraoltóir
• Modh oibre Joe, mar a dheineann sé a chuid podchraoltóireachta.
• Deineann sé gach aon rud é féin: scríobh agus cur i láthair, taifeadadh agus léiriú, agus foilsiú ar an idirlíon.
• “Seo é an chéad uair le ceathrú céid anuas go raibh píosa teicneolaíochta tagtha chugainn a chuireann chun cinn pearsantachta an duine féin.”
• Baineann sé úsáid as an dteicneolaíocht chun cumarsáid a dhéanamh lena “dháilcheantar domhanda”. (Tá Joe tofa ag céimithe Ollscoil na hÉireann.)
• Ceol Podslán: The Special Two le Lucy Evans.